Ông Trương Hùng Long – Cục trưởng Cục Quản lý nợ và số tiền đối ngoại, Bộ số tiền cho hay, 10 năm trở lại đây, chúng ta vay mỗi năm khoảng 4-5 tỷ USD. Sau năm 2020, việc đi vay mướn với ưu đãi của nước ngoài sẽ giảm dần do VN đã trở nên nước có thu nhập trung bình.

Những con số cảnh báo

So với 2 năm trước, nợ công luôn tăng dần đều. Năm 2012, nợ công là 55,5% GDP. Năm 2013 là 56,2% GDP. Với tốc độ này, nhiều chuyên gia cho rằng nợ công 2015 sẽ đạt tới 64% GDP và đỉnh nợ công non sông sẽ đạt mức 64,9% GDP vào năm 2016. Chính phủ cũng toan tính và tiên đoán (lẫn kì vọng) rằng nợ công sau đó sẽ giảm dần đến năm 2020 chỉ còn 60,2% GDP.

Tại thời khắc bây giờ, tính toán của NH Phát triển Châu Á (ADB) cho thấy nợ công Việt Nam đang dần tiệm cận ngưỡng cảnh báo, dù con số nợ công mà ADB toan tính chỉ ở khoảng 60% GDP cho 2015. Theo ADB, rủi ro lớn nhất là VN phải đối diện đối với kết quả nợ công là thâm thủng ngân sách tiên liệu mở rộng. Ngân sách thâm hụt liên quan đến các sách lược giảm thuế thu nhập DN, miễn là thuế cho các DN ưu tiên, dỡ bỏ hàng rào thuế quan theo cam kết nhập khẩu và giá dầu giảm, qua đó sẽ tác động bất lợi đến nguồn thu của Việt Nam. Trong khi đó, chi đầu tư tiên đoán tăng gần 20% sau hai năm giảm, chi thường xuyên cũng dự định sẽ tăng 10%, chi cho y tế tăng và đào tạo tăng 11% và 5%.

Thu giảm, chi tăng, sẽ khiến túi tiền ngân sách co lại và đó sự thật là điều đáng lo ngại khi con số mà ông Trương Hùng Long – Cục trưởng Cục Quản lý nợ và số tiền đối ngoại (Bộ tài chính) nêu ra cho thấy tỉ lệ trả nợ trực tiếp của Chính phủ cũng đang tăng dần đều, tương ứng với mức nợ công đã tăng lên trong GĐ qua. Ông Long cho hay, năm 2015, tỉ lệ trả nợ trực tiếp của Chính phủ dự kiến chiếm khoảng 16,1% so với tổng thu ngân sách, tăng so với hai năm trước đó (tỉ lệ này năm 2013 là 15,2% và năm 2014 là 13,8%).

Chính Vì vậy, nguồn thu ở đâu để bù đắp thâm thủng là một câu hỏi.

Khơi nguồn lực mới

Cũng theo ông Trương Hùng Long, 98% khối lượng vốn vay nợ công (tổng vốn vay nợ công huy động được năm 2014 là 627.800 tỉ đồng) đã được sử dụng trực tiếp cho các đề án hạ tầng. Trong lúc bấy giờ, nhiều dự án bất động sản phát triển chậm độ, có đề án hoàn tất nhưng không đạt mục tiêu đề ra, một số dự án đã được cấp bảo lĩnh Chính phủ gặp thiếu thốn trong việc trả nợ vay…

Để xử lí vấn đề này, về lí thuyết và khung pháp lí, các nhà quản lí và nhà thừa hành đều đã ứng dụng Luật Đầu tư công. tuy vậy, có nhẽ chỉ mình Luật không thôi vẫn… chưa đủ. Ngày 30/4/2015, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Chỉ thị số 07/CT-TTg về tăng cường các phương pháp xử lí nợ ứ thi công căn bản nguồn vốn đầu tư công. Trong đó, Thủ tướng yêu sách các Bộ, ban ngành thực hành đúng Luật Đầu tư công và trước ngày 30/6/2015, báo cáo chuẩn xác các danh mục và số nợ ứ đọng xây dựng cơ bản tính đến 31/12/2014. Đặc biệt, chỉ thị của Thủ tướng nêu rõ: “khi xử lí vốn đối ứng, cần cân đối chỉ rõ nguồn vốn để thu hồi”.

hy vọng, nguồn vốn để thu hồi có “địa chỉ” cũng sẽ là một nguồn lực được ước lượng rõ ràng trong mai đây. Theo ghi nhận của DĐDN, mới đây, Bộ số tiền đã bắt đầu mở rộng cho phép ngân hàng thương mại cổ phần trước hết được cùng tham dự vốn vay ODA. Đó là HDBank với khoản cho vay của dự án bất động sản Cấp nước Nhơn Trạch giai đoạn 2, thuộc CĐT CTCP Cấp nước Đồng Nai. Ông Trần Hoài Nam – Phó TGĐ ngân hàng này cho biết, HDBank đã được Chính phủ phê chuẩn là bank thay mặt  Bộ số tiền cho Cty cổ phần cấp nước Đồng Nai vay lại tất thảy phần vốn ODA để thực hành dự án bất động sản đặt NH này vào vị thế cho vay lại và HDBank phải trực tiếp thực hành giám định đánh giá hiệu quả đề án đầu tư, thực hiện các thủ tục giải ngân, thu nợ, lãi, phí tổn… kiểm tra, giám sát và quản lý tất thảy tiến trình sử dụng vốn vay trước, trong và sau khi giải ngân. Đặc biệt, khi tham gia vốn vay lại dự án bất động sản này, do HDBank chịu đen đủi tín dụng 20%/tổng số tiền vốn vay lại nên góp phần bí quyết/giảm gánh nặng nợ công trong trường hợp người vay lại không trả được nợ.

Như vậy, cho phép các NHTM có nguồn lực, có học lực thẩm định và giám sát vốn vay cũng như có phương thức trả nợ thay phòng ngừa với một tỷ lệ nhất định cũng xem sẽ là giải pháp giúp giảm thiểu rủi ro của các khoản cho vay đầu tư công từ nguồn vốn vay nợ công.

Với đặc thù của một nền kinh tế vừa bước vào ngưỡng thu nhập làng nhàng, VN trong mai sau sẽ giảm dần tỷ lệ nợ vay ODA. tuy vậy, trước mắt đa số các dự án hạ tầng quan trọng của nền kinh tế vẫn đang dựa vào nguồn vốn vay ưu đãi này. Trong tình cảnh này Chính phủ cần kiểm soát nợ công chặt chẽ nói chung và việc thường dùng vốn vay chính sách ODA nói riêng sao cho nhanh nhất để tận dụng được nguồn tài trợ giá tốt từ bên ngoài.

Sự vào cuộc của các định chế tài chính lớn từ giám định, giám sát đến vốn vay, giải ngân và chịu trách nhiệm một phần đền đáp xúi quẩy đối với nguồn vốn ODA cho các đề án, được kì vọng sẽ là chìa khóa phá thế “độc quyền” của các NH quốc doanh, các định chế phát triển trực thuộc quốc gia. Quan trọng không kém, các DN cũng sẽ có cơ hội tiết giảm giá thành phụ trội, nếu được tiếp cận vốn ODA theo một “phong cách” thị trường – sòng phẳng và rõ ràng hơn. mục đích kiểm soát chặt hiệu quả nguồn vốn vay ODA và ngoại quốc để đầu tư công, đôn đốc nền kinh tế của Chính phủ, nên đi nữa, cũng cần hướng đến phát huy hơn nữa “cách làm” này?                             

chắc chắn an toàn nợ công

Theo khẳng định của Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Tấn Dũng trong văn bản trả lời chất vấn đại biểu Quốc hội, nợ công của nước ta đến cuối năm 2014 là 60,3% GDP và theo kế hoạch đến năm 2016 sẽ tăng lên mức cao nhất là 64,9% GDP. Các năm sau đó sẽ giảm dần, đến năm 2020 còn khoảng 60,2% GDP, nằm trong giới hạn quy định nhanh nhất cho phép là không quá 65% GDP.

thực hiện quyết nghị của Quốc hội, để xử lý vấn đề nợ công hiện tại, Chính phủ đang chỉ đạo các cơ quan có liên quan tiến hành một số phương án tái cơ cấu nợ công. theo đó, từng bước chuyển từ cơ cấu vay ngắn thời hạn sang vay dài hạn, phát hành trái khoán Chính phủ có kỳ thời hạn dài hơn. Để tiếp tục tăng cường công tác quản lý nợ công, bảo đảm hiệu quả và an ninh tài chính quốc gia, trong thời kỳ tới Chính phủ tiếp tục giữ mức trần nợ công đến năm 2020 không quá 65% GDP, nợ Chính phủ không quá 55% GDP và nợ ngoại quốc của nước nhà không quá 50% GDP và khống chế bổn phận trả nợ trực tiếp của Chính phủ so với thu NSNN hàng năm không quá 25% GDP. Cùng với đó, nâng cao an toàn sử dụng vốn vay. ngoài ra, sẽ bám sát mục tiêu bội chi NSNN giảm dần, trong đó đến năm 2020 giảm xuống 4% GDP (tính cả trái phiếu Chính phủ).

Chỉ thị 02/CT-TTg của Thủ tướng Chính phủ cắt cử nhiệm vụ cụ thể cho các Bộ, ngành, địa phương, các chủ đề án có liên tưởng bắt đầu thực hành đồng bộ các giải pháp tăng cường quản lý, nâng cao nhanh nhất thường dùng nợ công. Trong đó, Thủ tướng Chính phủ yêu sách: Quản lý chặt nợ công, nhất là các khoản vay mới. Tính đúng, tính đủ nợ công theo quy định, đảm bảo trong giới hạn cho phép; Tăng cường kiểm tra, giám sát việc sử dụng vốn vay, đảm bảo hiệu quả đầu tư, chất lượng tác phẩm và theo đúng ấn định của luật pháp. Chủ động ngăn ngừa và xử lý nghiêm các hành vi tiêu cực, tham nhũng, phung phá; cấp bách trương cơ cấu lại nợ công theo hướng tăng tỷ trọng vốn vay thời gian dài để giảm áp lực trả nợ trong ngắn kì hạn. Đẩy mạnh triển khai các nghiệp vụ quản lý và xử lý không may đối với danh mục nợ công. Tăng tính thanh khoản và cổ động phát triển thị trường trái phiếu Chính phủ.  

Lê Mỹ (Diễn đàn doanh nghiệp)

Mọi thông tin bài vở hoặc ý kiến đóng góp cũng như thắc mắc liên hệ đến thị trường bất động sản xin gửi về địa chỉ email: banbientap@cafeland.vn; Đường dây nóng: 0942.825.711.